Duygusal Zeka Nedir? Duygularımızı Nasıl Etkiler?

0
177
duygusal zeka
duygusal zeka

Duygusal zeka nedir sorusu son zamanlarda oldukça popülerleşti. Çünkü aslında hem duygularımızı, hem kararlarımızı yakından etkilediğini fark eder olduk. Duygusal zekayı anlamak için önce duyguları tanımalıyız.

Duygular Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Bazen duyguların yalnızca romantik anlarda, öfkelenme anında, ya da üzüldüğümüzde ortaya çıktığını ve bundan ibaret olduklarını düşünürüz. Oysa aslında duygular her yerde  ve düşündüğümüzden çok daha fazla görevleri var. Fark etmesek de duygular bizleri çok daha fazla ve farklı şekilde etkiliyorlar. Sizce duygularımız bizi hiç engelliyor mu? Duygularımız ortadan kalksa, ve sadece mantıktan oluşan varlıklar olsak nasıl olurdu? Bazen bu fikir kulağa güzel geliyor. Ancak, aslında duygular hayat tatminimiz için bize birçok avantaj ve fayda sağlar. Bu faydalardan biri duygular sayesinde anılarımızın öğrenmemize yardımcı olmasıdır mesela.

Beynimiz deneyimleri depolarken sadece gerçekleri toplamaz. Aksine beynimiz duygularımızı kaydeder ve bu duygular deneyimlerimizden öğrenmemize yardımcı olur. Örneğin, küçük bir çocuk sıcak sobaya dokunursa şiddetli bir acı hisseder. Gelecekte başka bir sobaya dokunma düşüncesi, o yakıcı acının hatırasını da beraberinde getirir. Bu sayede kendimizi korumayı, önlem almayı öğreniriz.

Duyguların bir diğer faydası da, başkalarının duygularını ve davranışlarını tahmin etmemize yardımcı olmaları. Bir nevi empati geliştirmemiz diyebiliriz yani. Örneğin, kızgın bir adamla karşı karşıya olduğunu hayal et. Beden dilinden – belki mimiklerinden veya yüksek sesinden – duygusal durumunu anlayabilirsin. Ya da üzgün görünen birinin o anki ihtiyaçlarını keşfedebilirsin.

Duygularımızın bize sağladığı en önemli avantajlardan biriyse, harekete geçme dürtüsü. Bir duruma hızlı tepki vermek için duygularımıza ihtiyacımız var… Düşünün bakalım. Hatta o kızgın adamı önceki örnekten alın. Şiddetli bir patlamaya yakın olabileceğini hissedersek, duygularımız bizi tehdit edilmiş hissettirecektir. Bu kendimizi korumamızı sağlayacaktır. Daha az tehlikeli bir örnekten bakalım ya da mesela. Öğrencilik yıllarınıza dönün. Sınıfta kalmak veya düşük almaktan kaygılanmasaydınız, sizce çalışmaya ne kadar motive olurdunuz?

Neden Duygusal Zekayı Geliştirmeliyiz?

Duyguların sayamayacağımız kadar faydası var evet. Ancak bazen bizleri bazı hataları yapmaya da götürebiliyorlar. Bazen duygularımız karar vermemizi engelleyebilir veya mantıksız davranmamıza neden olabilir.

Aşırı duygusal olduğumuzda meydana gelir genellikle bu durum. Sağlıklı kararlar verebilmek için net ve rasyonel düşünmemiz gerekir… Zihnimiz aynı anda sınırlı sayıda konuyu ele alabilir. Hal böyle olunca, yüksek bir duygu durumunda olduğumuzda, zihnimiz birçok uyarana maruz kalmaya başlıyor. Anılar, görüntüler, sesler, düşünceler… Bir çoğu aynı anda geliyor. Dolayısıyla rasyonel düşünceye yer bulmak zorlaşıp, muhakememiz bulanıklaşabiliyor.

Duygularımızdan kaynaklanan bir başka hata da, bir durumu net değerlendirmeden harekete geçmemizdir. Bilgi beynimize girdiğinde, rasyonel düşünceden sorumlu bölge olan neokorteksi atlayıp doğrudan duygusal beyne gidebilir. Bu bilgiyi bir tehdit olarak algılarsak, duygusal beyin düşünen beynimize danışmadan aniden hareket etmemizi sağlayabilir. Örneğin korktuğunuzda, kendinizi olaylara gerçekte yansıttığı tehlikeden daha fazla tepki verirken bulursunuz. Askıdaki kıyafeti hayalet sanmak ve sıçramak… Toplantıya girerken rezil olacağınızı düşünüp titremek gibi…

Duygusal Zeka Nedir?

Yani baktığımız zaman duygularımız bizim için oldukça faydalıyken, bazen zihnimizin kontrolünü de ele geçirebiliyor ve rasyonel düşünceyi bozuyor. Peki burada ne yapmak lazım? Sanki ikisini dengeleyecek bir şeye ihtiyacımız var. İşte bu noktada devreye duygusal zeka giriyor. Duygusal zeka nedir sorusunu sormak burada önemli hale geliyor. Gelin buna beraber bakalım. Duygusal zeka, duyguları yönetmenize ve hedeflere ulaşmak için onlardan yararlanmanıza olanak tanıyor. İşte bu sebeple duygusal zeka geliştirmek oldukça önemli.

Duygusal Zeka Nasıl Geliştirilir?

Bu sorunun birçok cevabı var ancak bu adım oldukça önemlidir: Duygusal zekanın ilk yönü, duygularınızı tanıyabilmek ve adlandırabilmektir.

Bu adım, duygularınızı yönetebilmek için çok önemlidir. Araştırmalar, kendi duygularını tanıyamayan kişilerin şiddetli patlamalara daha yatkın olduğunu gösteriyor. Duygularınızı tanıyabildiğiniz zaman, onlara neyin sebep olduğunun fark edebilirsiniz. Ne tetikliyor mesela sizi? Hangi durumlarda hangi duygularınız ortaya çıkıyor?

Çoğu zaman bir durumdaki duygularınız, o durum hakkındaki algınıza bağlı. Örneğin, bir arkadaşın sokakta yanınızdan geçerse ve selam vermezse, sizi bilerek görmezden geldiğini, küs olduğunuzu düşünebilirsin. Ancak bilerek selam vermediğini düşünmeyi bırakırsan, sizi daha az üzecek başka nedenler bulabilirsin. Mesela, arkadaşın seni görmemiş, düşüncelere dalmış, sabah bir sorun yaşamış mıdır?… Bu noktada uygulayabileceğiniz bir teknik de var aslında.

Kağıda bir daire çizin. Bu sizin pasta diliminiz. Arkadaşınızın size neden selam vermediğine dair olası sebepleri bu pastaya yüzdelik vererek yerleştireceksiniz. Sizi görmezden geldiğini en sona bırakın bakalım. Başka hangi sebepleri bulabiliyorsunuz? Mesela “düşünceli olduğu için sizi görmedi” sebebine % kaç  inanıyorsunuz? Yerleştirin bakalım pastaya. En son madde olan sizi görmezden geldiği düşüncesine geldiğinizde, pastada neredeyse hiç yer kalmadığını göreceksiniz.

Duygusal Zeka Ne İşe Yarar?

Duygularınızı tanımaya ve yönetmeye başladığınızda, duygusal zeka belirli hedeflere ulaşmanıza yardımcı olur.

Diyelim ki, bir makale yazmanız gerektiğini düşünün. Konuyu gerçekten sevmiyorsunuz ve bunun yerine bir film izlemeyi  tercih ediyorsunuz. Duygusal zeka, bu çeşitli duyguları yönetmenize yardımcı olacaktır. Konu sizi sıksa da, başka bir açıdan bakmayı deneyebilirsiniz. Belki konunun sizi heyecanlandıran bir yönü vardır. Ayrıca, film festivalinin size nasıl hissettireceğini bilerek, hazzı erteleyebilir ve zamanınız olana kadar potansiyel eğlencenizi saklayabilirsiniz.

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın